Author: Marathi Shala

नियम – अकारान्त शब्दाच्या आधीचं अक्षर दीर्घ असतं – कठीण, पूस, धूर, धूळ, खूप, दूर इत्यादी.
लेखन – धूर झाला, खूप धूर झाला, तू पाय पूस.
एकाक्षरी इकारान्त आणि उकारान्त शब्द दीर्घ असतात – मी, ही, ती, तू, धू, पू
लेखन – तू हात धू, तू पाय धू, तू दूर गेलीस इत्यादी.
दोन्ही नियम  सांगणे.
रफार नियम आणि शब्द.
सर्व, कर्म, धर्म
सार्‍यांना, वार्‍यावर, थार्‍यावर
राष्ट्र, ट्रम्प
क्रम, भ्रम, व्रण

रफार वापर, काळांचा वाक्यात उपयोग.
र् या व्यंजनाला दुसरे अक्षर जोडताना मागल्या अक्षरावर आघात येत असेल तर त्या दुसऱ्या अक्षराच्या डोक्यावर रफार काढतात. उदा. सूर्य, पूर्व, कर्म, धर्म. असे सांगितलेले शब्द लिहून दाखविणे.
ट ची बाराखडी लिहून दाखविणे.
दाखविलेल्या चित्रात काय घडत आहे ते वर्तमानकाळ, भूतकाळ, भविष्यकाळात सांगणे.
उदा. राजू दात घासतो, राजू दात घासतो आहे/घासतोय, राजू दात घासेल.
मी, आम्ही, तू, तुम्ही, तो, ती, ते या सर्वनामांचा वापर करुन वाक्य सांगणे.
लिहिलेले शब्द वाचणे.

शब्दांचं एकवचन – अनेकवचन. नियम. काळ.
 मी  चित्र काढतो.  मी चित्रं काढतो.
आम्ही रोप (Plant) लावतो. आम्ही रोपं लावतो.
तू  पेनाने लिहितोस. तू  पेनांनी लिहितोस.
तुम्ही दार लावता. तुम्ही दारं लावता.
तो पुस्तक वाचतो. तो पुस्तकं वाचतो.
ती झाड तोडते. ती  झाडं तोडते.
ते नख कापतात. ते नखं कापतात.
चित्र, रोप, पेन, दार, पुस्तक, झाड, नख – नाम (Noun)
मी, आम्ही, तू, तुम्ही, तो, ती, ते – सर्वनामं (pronoun)
काढणे, खाणे, लिहिणे, लावणे, वाचणे, तोडणे, कापणे – क्रियापदं (Verb)
काळ – वर्तमानकाळ. शब्द – नपुंसकलिंगी.
अकारान्त नपुंसकलिंगी नामाचे (Noun) अनेकवचन एकारान्त होते.चित्र, रोप, पेन, दार, पुस्तक, झाड, नख – चित्रे, रोपे, पेने, दारे, पुस्तके, झाडे, नखे.
बोलताना चित्रं, रोपं, पेनं, दारं, पुस्तकं, झाडं, नखं असं म्हणतात पण लिहिताना चित्रे, रोपे, पेने, दारे, पुस्तके, झाडे, नखे असं लिहितात.

मार्च २०२०

२९ मार्च
वाचन लेखन

वर, चढ, पटपट, रड, उघड, लप, उतर हे शब्द लिहिणे.
मी जाते/जातो, ती जाते, ते जातात, तू जातोस, तुम्ही जाता, आपण जातो, आम्ही जातो. वाचून दाखवून काळ सांगणे.
खरा मित्र गोष्ट:
एका जंगला कोल्हा आणि हरीण राहत असतं. कोल्हा रोज विचार करत असे, “या हरणाला मारून खाऊ या.” पण तो हरणाप्रमाणे वेगाने धावू शकत नव्हता.
कोल्ह्याला युक्ती सुचली. तो रडायला लागला. हरिणाने कारण विचारले. तो म्हणाला,
“मला कुणी मित्र नाही. मला जीव द्यावासा वाटतो.” हरिणाने त्याचं मित्र व्हायचं मान्य केलं.
हरिणाने कावळ्याशी कोल्ह्याची ओळख करून दिली. कावळा म्हणाला,
“तुझी कोल्ह्याशी ओळखही नाही आणि लगेच तो मित्र झाला. थोडी ओळख करून घे आधी.” हरीण विचारात पडले. कोल्हा म्हणाला,
“मैत्री झाल्यानंतरच ओळख होते.” कावळ्याला पटले नाही.
कोल्हा हरणाला शेतात घेऊन जायला लागला. तिथे खाऊन, खेळून सगळी नासाडी झाली. शेतकर्‍याने जाळं लावलं. शेतकर्‍याच्या जाळ्यात हरिण अडकले. कोल्ह्याला आनंद झाला. आता हरीण मेले की तो खाणार होता.
कावळा म्हणाला,
“तू मेल्यासारखा पडून राहा. मी सोडवतो तुला. मी काव, काव केलं की तू पळ. काळजी करू नकोस.”
शेतकरी आला. मेलेले हरीण बघून त्याने जाळे उघडले. कावळ्याने काव, काव केलं आणि हरीण जोरात पळाले. शेतकर्‍याने त्याच्या अंगावर दंडुका भिरकावला पण तो लागला कोल्ह्याला. कोल्हा मेला. हरिणाला आपला खरा मित्र कोण ते समजलं.
कावळा आणि हरीण जंगलात आनंदाने राहू लागले.

२२ मार्च
मुळाक्षरं आणि बाराखडीची उजळणी.
सांगितलेलं अक्षर ओळखून दाखविणे.
सावलीची गोष्ट.
एक मुलगी सकाळी शाळेत जाते तेव्हा सावली बरोबर असते. दुपारी नसते. संध्याकाळी पुन्हा सावली येते. मुलगी खेळायला जाते. त्यातील सकाळ, दुपार, संध्याकाळ असे शब्द.
गोष्ट ऐकल्यावर त्यावर विचारलेल्या प्रश्नांना पूर्ण वाक्यात उत्तर.

१५ मार्च
मुळाक्षरं आणि बाराखडीची उजळणी.
दिलेल्या अक्षरांवरून शब्द सांगणे.
शाळा, सुटी, कंटाळा या श्ब्दांवरून वाक्य तयार करणे.

८ मार्च 
खा, जा, गा या क्रियापदांचा तिन्ही काळात वापर.
मी जाते, मी खाते, मी गाते
मी गेले, मी खाल्लं, मी गायले.
मी जाईन, मी खाईन, मी गाईन.
झाड या शब्दावरुन प्रत्येकाने तीन वाक्य सांगणे.
लहान माझी बाहुली कविता.

१ मार्च 
गाळलेल्या जागेतील अक्षरं सांगणे.
आई दुकान ( ) गेली. तिने म( ) खाऊ घेतला. ती गाडी( ) बसली. खिडकी( ) हात बाहेर काढू नको ( ) आम्ही ( ) आलो. मी खाऊ ( )
आई दुकानात गेली. तिने मला खाऊ घेतला. ती गाडीत बसली. खिडकीतून हात बाहेर काढू नकोस. आम्ही घरी आलो. मी खाऊ खाल्ला.
दाखवलेल्या गोष्टी काय आहेत ते सांगणे. उदा. केळं, सफरचंद. त्या त्या गोष्टीवरुन वर्तमान, भूत आणि भविष्यकाळात वाक्य तयार करणे. उदा. मी केळं खाते, मी केळं खाल्लं, मी केळं खाईन. मी आणि आम्हीचा वापर करुन तिन्ही काळात बोलणे.
गोष्ट – कंटाळा. त्यावरुन विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरं पूर्ण वाक्यात देणे.
लेखन, वाचन.


फेब्रुवारी २०२०

२३ फेब्रुवारी
मी, आम्ही, तू, तुम्ही, ते, ती, तो, तू याचा वापर करुन वर्तमानकाळ, भूतकाळ, भविष्यकाळा, अपूर्ण वर्तमान, भूत, भविष्यकाळात वाक्य.
उदा. मी खेळत आहे, मी खेळलो. मी खेळेन मी खेळणार आहे, मी खेळत होतो, मी खेळलो.
चित्र पाहून वाक्य करणे – राजू दात घासत आहे. राजू खेळत आहे, राजू केस विंचरत आहे, राजू फूटबॉल खेळत आहे, राजू झोपला आहे. राजू उठून खिडकीतून पाहत आहे. ही सर्व वाक्य आम्ही वापरुन करणे.
चित्रातल्या गोष्टी मराठीत सांगणे – घसरगुंडी, झोपाळा, रोप, रोपटी, झाड, झाडे, कपाट.
लेखन, वाचन.

१६ फेब्रुवारी
शून्य ते झीरोचा प्रवास, निर्मिती याबद्दल माहिती.
दिनदर्शिकेबद्दल माहिती. अधिकमास म्हणजे काय, त्यातील तारखा ओळखणे इत्यादी माहिती.
शब्दवाचन.

९ फेब्रुवारी 

खेळकर ससे गोष्ट:
एक जंगल होते. त्या जंगलात एक नदी होती. नदीला खूप पाणी असायचं. नदीच्या काठावर तीन ससे खेळत. एक हत्ती पाणी प्यायला यायचा. हत्तीची आणि सशांची मैत्री झाली. एकदा अचानक वाघ आला. त्याची डरकाळी ऐकून ससे घाबरले. हत्तीने त्यांना युक्ती सांगितली.
वाघ सशांवर धावून आला पण तेवढ्यात हत्तीने त्याच्या सोंडेतलं पाणी वाघावर उडवलं. वाघ गोंधळला. सशांनी टुणकन उडी मारली आणि ते हत्तीच्या पाठीवर बसले. हत्तीने सशांना पलिकडच्या काठावर नेऊन सोडले.

संगीत खुर्ची खेळ. खेळताना गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं कविता म्हणणे.

चित्रावरुन सण ओळखणे.
रंग आणि आकार.
अवयव सांगून त्याचं लिंग सांगणे. अनेकवचन सांगणे :
हा/तो – हे/ते
केस – केस, कान – कान, गाल – गाल इत्यादी.

२ फेब्रुवारी 

गोष्ट
दोन मांजरं होती. रस्त्यात दोघांना एक केक दिसला. एका मांजराने तो केक उचलला. दुसरं मांजर केक ओढायला लागलं. दोघांचं भांडण सुरु झालं. तेवढ्यात रस्त्यावरुन एक माकड जात होतं. दोघांनी त्याला भांडण मिटवायला सांगितलं. माकड म्हणालं,
“मी केकचे दोन भाग करतो आणि तुम्हाला देतो.” माकडाने केकचे दोन भाग केले. माकड खूष झालं नाही.
“एक भाग मोठा आहे.” ते नाराजीने म्हणालं. मोठा भाग त्याने थोडासा खाल्ला.
“अजूनही दोन भाग सारखे नाहीत.” माकड पुन्हा नाराजीने म्हणालं. माकडाने आणखी थोडा केक खाल्ला. असं करत शेवटी अगदी छोटे कण शिल्लक राहिले.
“एवढासा केक तुम्ही कसा खाणार?” त्याने मांजराना विचारलं आणि पटकन सगळा केक खाल्ला. मांजरं माकडाकडे बघत राहिली. माकड हसत हसत निघून गेलं.
दोघांच्या भांडणात तिसर्‍याचा लाभ झाला.

प्रश्न – मांजर किती होती? दोघांना रस्त्यात काय दिसलं? दोघांचं भांडण कशावरुन झालं? माकडाला मांजरांनी काय सांगितलं? माकडाने काय केलं?
उत्तरं पूर्ण वाक्यात देणे. किती, काय, कशावरुन या शब्दांच्या जागी उत्तर द्यायचं, बाकी वाक्य तसंच राहतं हे लक्षात ठेवणे.

समुद्रावर जाताना कोणत्या गोष्टी नेतात ते सांगणे.

वाचन, लेखन.


जानेवारी २०२०

२६ जानेवारी 
प्रजासत्ताक दिनांबद्दल माहिती. स्वातंत्र्यदिन आणि प्रजासत्ताकदिन यामधील फरक. घटना, राज्यघटना, संविधान, कवायत अशा शब्दांचे अर्थ.
वाक्यांमध्ये अव्यय वापरणे.
भरत नाव राजा होता. तो नावामुळे भारत नाव. – भरत नावाचा राजा होता. त्याच्यामुळे भारत नाव आहे.
भरत राजा पाच मुले होती – भरत राजाला पाच मुले होती.
एका मुला नाव – एका मुलाचे नाव
मला शाळा आवडते. मला माझी शाळा आवडते. ही वाक्य, मी, मला, माझे, तू, तुला, तुझे, ती, तो, ते, आम्ही, आपण, आपल्याला वापरुन सांगणे.
I like school, I go to school – मला शाळा आवडते, मी शाळेत जाते/जातो. दोन्हीकडे I साठी वेगवेगळे (मला, मी) शब्दप्रयोग का केलेला आहे त्याचा मुलांनी विचार करुन सांगणे.

१९ जानेवारी 
चित्र ओळखणे.
घड्याळ उजळणी
तान्हाजीची गोष्ट. त्यातील शब्द.
त्या.. आई…खाऊ..दि अशा प्रकारची वाक्य गाळलेले शब्द भरुन पूर्ण करणे. – त्याच्या आईने खाऊ दिला.
त्याला आईने खाऊ दिला.
लेखन, वाचन

१२ जानेवारी 
शब्दांमधील मूळ अक्षरं ओळखणं. जसं – सुमेधा – स, म, ध.
घड्याळातील सव्वा, साडे, पावणे सांगणे. उदा. सव्वातीन, साडेचार, पावणेपाच
गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं ही कविता म्हणून दाखविणे. पाठ करणे. कवितेतील शब्दांचा अर्थ सांगणे, समजून घेणे.
कौरव – पांडव गोष्ट. पांडवांची नावं, एकलव्याची गोष्ट.
लेखन, वाचन.

५ जानेवारी 
Reya, suti, zop. Aanaya, rasta, kutra, mar. Aaroha, mitra, khel. Raghav, aai, dukan, kharedi. या वाक्यात ने, बरोबर, च्या, ला, ले, चा वापर करुन मराठीत पूर्ण वाक्य सांगणे.
ते दार – ती दारं/दारे, ते पुस्तक – ती पुस्तकं/पुस्तके, ते चित्र – चित्रं/चित्रे, ते पान – ती पाने. अशा शब्दांचं लिंग ओळखणे. एकवचन आणि अनेकवचन वापरुन वाक्य तयार करणे.
कौरव आणि पांडव, गुरुभक्त एकलव्य या गोष्टी. रामायण, महाभारत काय आहे याबद्दल थोडीशी माहिती. गोष्टींवरील प्रश्नांची पूर्ण वाक्यात उत्तरं देणे.
लेखन.


डिसेंबर २०१९

२९ डिसेंबर 
योग्य जोड्या जुळवणे
दात – खा
दार – काढा
खाऊ – उघडा
कचरा – घासा
वाक्याचा प्रकार – आज्ञार्थी

चित्रावरुन वाक्य/गोष्ट सांगणे
मधुला सापडला फुगा. हिरवा, पिवळा फुगा. मधु हातात धरुन धावू लागला. वारा आला. फुगा हातातून सुटला. हवेत गेला. झाडावर अडकला. वानर आला. वानराने फुगा हातात धरुन दाबला. फुगा फुटला. वानर घाबरला. धूम पळाला. मधु खुदूखुदू हसला.

१५ डिसेंबर 
१ ते २५ आकडे म्हणणे, लिहिणे
घड्याळ उजळणी – सव्वा, दीड, पावणे
मोठा गट – अकारान्त शब्द एकवचन व त्याचं अनेकवचन नियम. घर – घरे, दार – दारे इत्यादी.
गोष्ट वाचन – विचारलेल्या प्रश्नांना पूर्ण वाक्यात उत्तर देणे.
चालणे, चढणे, खोडणे, निवडणे, ठेवणे, धुणे, विसरणे हे शब्द, अर्थ, वाक्यात उपयोग.
लेखन

८ डिसेंबर 
घड्याळ उजळणी – सव्वा, साडे, पावणे शिकणं. उदा. सव्वा सहा, साडेसहा, पावणेसात…
सर्व वाक्य भूतकाळ आणि भविष्यकाळात ’आम्ही’ वापरुन सांगणे. उदा. आम्ही रडलो, आम्ही रडू.
पोहणे, हसणे, गाणे, नाचणे, धावणे, पळणे या क्रियापदांचा वापर.
गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं हे गाणं संगीतखुर्ची खेळत पाठ करणे. त्यातील शब्दांचा अर्थ.
वाचन, लेखन.

१ डिसेंबर 
घड्याळ – सव्वा, साडे, पावणे शिकणं. उदा. सव्वा सहा, साडेसहा, पावणेसात…
इंग्रजी वाक्यांचं भाषांतर – उदा. – They are stupid, They are smart, They are tall, They are short…
नपुंसकलिंगी शब्द आणि त्यांचं एकवचन – ते घर – ती घरं, ते नाक – ती नाकं, ते दार – ती दारं, ते घड्याळ – ती घडयाळं, ते पेन – ती पेनं.
टिपूची गोष्ट भाग ३ – ४ – विचारलेल्या प्रश्नांची पूर्ण वाक्यात उत्तरं.
वाचन, लेखन.


नोव्हेंबर २०१९

१७ नोव्हेंबर 
कागदावर लिहिलेले शब्द वाचणे. त्यावरुन गोष्ट तयार करणे.
घड्याळ – सव्वा, साडे, पावणेची ओळख.
टिपू गोष्टीतील काही भाग.
लपाछपी – खेळताना बोललेल्या वाक्य, शब्दांचं भाषांतर.
१ ते २५ आकडे.

१० नोव्हेंबर
ने, ला, च्या इत्यादीचा वाक्यातील मोकळ्या जागेत उपयोग करणे.
ती साबण चेहरा धुतला – तिने साबणाने चेहरा धुतला.
ती आई टॉवेल दिला – तिला आईने टॉवेल दिला.
ती डोकं आंघोळ केली – तिने डोक्यावरुन आंघोळ केली.
ती टॉवेल केस पुसले – तिने टॉवेलने केस पुसले.
ती केस सुकले – तिचे केस सुकले.
वरील सर्व वाक्य भूतकाळात आहेत. सर्व वाक्य वर्तमानकाळात सांगणे.

टिपूच्या गोष्टीतील काही भाग आणि शब्दांचा अर्थ. टिपूच्या गोष्टीतील वाक्याचा काळ सांगणे.
वाचन, लेखन.

३ नोव्हेंबर 
मराठी कविता – गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं. या कवितेवर संगीत खुर्ची. कवितेतील सर्व शब्दांचा अर्थ. – पाखरु, पातं, फांद्या, आंबा इत्यादी.
अति तिथे माती आणि पालथ्या घड्यावर पाणी या म्हणींचा अर्थ आणि मुलांनी यावरुन प्रसंग सांगणे/ प्रवेश करणे
इंग्रजी वाक्यांचं मराठीत भाषांतर करणे I come, I am coming, I was coming, I will come इत्यादी.
वाचन, लेखन.

२२ मार्च
नियम – अकारान्त शब्दाच्या आधीचं अक्षर दीर्घ असतं – कठीण, पूस, धूर, धूळ, खूप, दूर इत्यादी.
लेखन – धूर झाला, खूप धूर झाला, तू पाय पूस
एकाक्षरी इकारान्त आणि उकारान्त शब्द दीर्घ असतात – मी, ही, ती, तू, धू, पू
लेखन – तू हात धू, तू पाय धू, तू दूर गेलीस इत्यादी.
दोन्ही नियम प्रत्येकाने सांगणे.
रफार नियम आणि शब्द.
सर्व, कर्म, धर्म
सार्‍यांना, वार्‍यावर, थार्‍यावर
राष्ट्र, ट्रम्प
क्रम, भ्रम, व्रण

१ मार्च २०२०
प्रत्येकाने पुस्तकातील उतारा वाचून दाखविणे.
चित्रावरुन वाक्य लिहिणे. उदा. दूधवाल्याने दूध आणलं. मांजर भांडं घेऊन आलं. भांडं पडलं. मांजर पळालं.
व्याकरण नियम.
आकारान्त पुल्लिंगी शब्दांचं अनेकवचन एकारान्त होतं. – घोडा – घोडे, कुत्रा – कुत्रे, आंबा – आंबे, ससा – ससे.
पुल्लिंगी असलेल्या पण आकारान्त नसलेल्या शब्दांचं अनेकवचन तेच राहतं – देव – देव, उंदीर – उंदीर, लाडू – लाडू.

१९ जानेवारी २०२०
बदललेल्या संख्यावाचन पद्धतीवर you tube वरील मंगला नारळीकर यांचं भाषण पाहणे. काय समजलं ते सांगणे.
तान्हाजी वंशज – चित्रफित पाहून काय समजलं ते सांगणे.
चित्रावरुन वाक्य तयार करुन ती लिहिणे.

१५ डिसेंबर २०१९
नाम आणि त्याचे लिंग ओळखणे
ते घर दगडी आहे. ती घरे दगडी आहेत.
हे फूल जांभळे आहे. ही फुले जांभळी आहेत.
हे घड्याळ बंद आहे. ही घड्याळे/घड्याळं बंद आहेत.
नाम – घर, फूल,  घड्याळ – नपुंसकलिंगी.
नियम – अकारान्त नपुंसकलिंगी नामाचे अनेकवचन एकारान्त होते. नपुंसकलिंगी शब्द सांगून त्याचं अनेकवचन तसंच वाक्यात रुपांतर करणे. (दार, पुस्तक इत्यादी)

झाडावर एक पाखरु आहे. झाडावर दहा पाखरे आहेत.
आईने एक लिंबू आणलं. आईने दहा लिंबे/लिबं आणली.
डोळ्यातून एक आसू आला. डोळ्यातून आसवे आली.
नियम – उकारान्त आणि ऊकारान्त नपुंसकलिंगी नामाचे अनेकवचन एकारान्त होते. क्वचित प्रसंगी ते वेकारान्त होते.

वाचन आणि नविन शब्दांचे अर्थ.


१७ नोव्हेंबर २०१९
वाचन.
जोडाक्षर लेखन.
क्रम, ट्रम्प यासारख्या शब्दांमधील ’र’ कुठे आणि का द्यायचा याबाबत स्पष्टीकरण आणि तशा शब्दांचं लेखन, वाचन.
व्याकरण उजळणी:
मी, ही, तू, धू, पू – इकारान्त आणि उकारान्त एकाक्षरी शब्द दीर्घ असतात.
मूल, पूल, धूर, पूर – अकारान्त शब्दांच्याआधी येणारं अक्षर दीर्घ असतं. अपवाद – गुण, कारण संस्कृत शब्द जसेच्यातसे मराठीत येतात.
मुलाला, पुलावार, धुराने, पुरामुळे – शब्दाचं स्वरुप प्रत्यय जोडल्यावर बदलतं.


२०ऑक्टोबर २०१९
पडणे, थोडावेळ पडणे, तोंडघशी पडणे, डोक्यावर पडणे, पड खाणे यांचा वेगवेगळ्या वाक्यात वापर करुन लिहिणे.
पुस्तकातला उतारा वाचणे.
वर्गातील प्रेमळ भूत गोष्ट ऐकणे.
व्याकरण नियम उजळणी.


२२ सप्टेंबर २०१९
 हार मानणे, पत्करणे, खाणे, हार घालणे या सर्वांचा वाक्यात वापर करुन लिहिणे

व्याकरण नियम:
इकारान्त किंवा उकारान्त एकाक्षरी शब्द दीर्घ असतात. उदा. मी, ही, ती, तू, पू, धू.
अकारान्त शब्दांच्या अलिकडचं अक्षर दीर्घ असतं. उदा. धूर, पूर, मूल, कठीण, वाईट.

मार्च २०२०

२९ मार्च
वाचन
तो मुलगा आहे. त्याला चॉकलेट आवडतं. त्याने त्याच्या वाट्याचं चॉकलेट आईला दिलं.
तिला त्याचं खूप कौतुक वाटलं. आम्ही सगळ्यांनी भरपूर चॉकलेट खाल्ली.
ऑ, त + या = त्या, च + या = च्या,ट + या = ट्या,म + ही = म्ही,ळ + या = ळ्या,ल + ली = ल्ली
कासवाची अक्कलहुशारी गोष्ट :
एका नदीत बहिरट कासव राहत होते. कासव नदीकिनारी फिरत असे. एकदा एक कोल्हा आला. त्याला खूप भूक लागली होती. कोल्ह्याला कासव दिसलं. कासवाचे मित्रही. कोल्हा हळूच त्यांना खायला पुढे झाला. येताना तो शिंकला. त्या आवाजाने सारे पळाले. बहिरट कासवाला काही ऐकू गेले नाही. कोल्हा त्याला खायला लागला. कासवाने आपले अंग कवचात ओढले. कासवाची पाठ टणक. कोल्ह्याला खाता येईना. कासवाला युक्ती सुचली, ते म्हणालं,
“कोल्होबा, तुम्ही मला पाण्यात टाका. माझी पाठ मऊ झाली की खा.”
कोल्ह्याने कासवाला पाण्यात टाकले. कासव म्हणालं,
“कोल्होबा, मी तुमच्या इतकाच हुशार आहे. कसे खाल आता तुम्ही?” असं म्हणत कासवाने पाण्याचा तळ गाठला. कोल्हा नुसताच बघत राहिला.

२२ मार्च
नियम – अकारान्त शब्दाच्या आधीचं अक्षर दीर्घ असतं.
कठीण, पूस, धूर, धूळ, खूप, दूर इत्यादी.
लेखन – धूर झाला, खूप धूर झाला, तू पाय पूस
एकाक्षरी इकारान्त आणि उकारान्त शब्द दीर्घ असतात.
लेखन – तू हात धू, तू पाय धू, तू दूर गेलीस इत्यादी.
दोन्ही नियम प्रत्येकाने सांगणे.

१५ मार्च
बिघडलेल्या मुलाची गोष्ट.
राजू उधळ्या स्वभावाचा. आई – बाबा त्याला समजावून थकतात. शेवटी बाबा त्याला सांगतात आता तू पैसे कमवून आण. राजू पोती उचलून पोचवण्याचं काम करतो. पैसे आणून देतो. प्रत्येकवेळेला राजूने आणलेले पैसे बाबा विहिरीत फेकून देतात. राजूला खूप दु:ख होतं, राग येतो. बाबा त्याला मेहनतीने मिळवलेल्या पैशांची तो कसा उधळपट्टी करतो ते दाखवून देतात. राजूला चूक समजते.
गोष्टीवरून विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरं देणे.
मी, ही, ती, तू, धू, पू नियम
एकाक्षरी इकारान्त आणि उकारान्त शब्द दीर्घ असतात.
लेखन – हात धू, पाणी पी, तू पाय धू, तू आमटी पी.

८ मार्च 
थेंबा थेंबा येतोस कुठून कविता.
थेंब, जमीन, आकाश, नद्या, नाले, आटणे, शेते सुकणे, उपयोग या त्यातील शब्दांचा अर्थ, वाक्यात वापर.

I go to school.
My school is big.
I like my school.
ही वाक्य मराठीत लिहून दाखवणे.

१ मार्च 
I have notebook. My notebook is red ही वाक्य मराठीत लिहून दाखवणे.
दुकानात कटकट्या गिर्‍हाईक आलेला आहे आणि व्यवस्थापक त्याच्याशी बोलतो आहे यावरुन दोन गटात प्रवेश सादर करणे. प्रत्येक गटाच्या चुका आणि वापरलेल्या इंग्रजी शब्दांचा अर्थ सांगणे. जसं – Refund – परत देणे, Discount – सवलत, Manager – व्यवस्थापक, Final Sale – विकलेली गोष्ट परत घेतली जाणार नाही इत्यादी.
पळणे, रडणे, गाणे, जाणे, ठेवणे, देणे, बोलणे, सांगणे, कापणे, खेळणे या क्रियापदांचा वापर करुन वाक्यात उपयोग. मी, ती, तो, तू, ते, आम्ही, आपण ही सर्वनामं वापरुन वाक्य तयार करणे.


फेब्रुवारी २०२०

२३ फेब्रुवारी
दुकानात त्रास देणारी गिर्‍हाईक यावर दोन गटानी प्रवेश सादर करणे. त्यातील नविन शब्द – सूट, सवलत, टक्के, एकूण, शुभेच्छा.
आकारान्त पुल्लिंगी शब्दाचं अनेकवचन एकारान्त होतं. – कुत्रा – कुत्रे, आंबा – आंबे, घोडा – घोडे
आकारान्त नसलेल्या पुल्लिंगी शब्दांचं अनेकवचन तेच राहतं – देव – देव, लाडू – लाडू, खडू – खडू, कागद – कागद
चित्रातल्या गोष्टी मराठीत सांगणे – घसरगुंडी, झोपाळा, रोप, रोपटी, झाड, झाडे, कपाट.
लेखन, वाचन.

१६ फेब्रुवारी
शून्य ते झीरोचा प्रवास, निर्मिती याबद्दल माहिती.
दिनदर्शिकेबद्दल माहिती. अधिकमास म्हणजे काय, त्यातील तारखा ओळखणे इत्यादी माहिती.
३६ चा आकडा स्पष्टीकरण.
दिनदर्शिकेबद्दल माहिती. त्यातील तारखा ओळखणे.
शब्दवाचन.
एकाच शब्दांचे वेगवेगळे अर्थ – चिकू, म्हैस, कुत्रा, गाढव.

९ फेब्रुवारी 
मी शाळेत जाणार आहे आणि मी शाळेत जाईन यातील फरक.
मी, आम्ही, आपण, तू, तुम्ही, ते, तो, ती या सर्वनामांचा भविष्यकाळात वापर करुन वाक्य सांगणे.
उदा. मी शाळेत जाईन, आम्ही शाळेत जाऊ, आपण शाळेत जाऊ, तू शाळेत जाशील, तुम्ही शाळेत जाल, ते शाळेत जातील, तो शाळेत जाईल, ती शाळेत जाईल.

गोष्ट:
एक जंगल होते. त्या जंगलात एक नदी होती. नदीला खूप पाणी असायचं. नदीच्या काठावर तीन ससे खेळत. एक हत्ती पाणी प्यायला यायचा. हत्तीची आणि सशांची मैत्री झाली. एकदा अचानक वाघ आला. त्याची डरकाळी ऐकून ससे घाबरले. हत्तीने त्यांना युक्ती सांगितली.
वाघ सशांवर धावून आला पण तेवढ्यात हत्तीने त्याच्या सोंडेतलं पाणी वाघावर उडवलं. वाघ गोंधळला. सशांनी टुणकन उडी मारली आणि ते हत्तीच्या पाठीवर बसले. हत्तीने सशांना पलिकडच्या काठावर नेऊन सोडले.

गोष्ट ऐकल्यावर प्रत्येकाने एकेक वाक्य गोष्टीतील चित्र पाहून सांगणे. फळ्यावर लिहलेली वाक्य पूर्ण करणे.

व्याकरण नियम –
आकारान्त पुल्लिंगी शब्दाचं अनेकवचन एकारान्त होतं.
कुत्रा – कुत्रे, मुलगा – मुलगे, घोडा – घोडे.
पुल्लिंगी असलेल्या पण आकारान्त नसलेल्या शब्दाचं अनेकवचन तेच राहतं.
देव – देव, केस – केस, गाल – गाल इत्यादी

२ फेब्रुवारी 
गोष्ट. गोष्टीवरुन प्रश्नांची उत्तरं देणे.
चिंटू नावाचा एक मुलगा होता. तो बोरं विकत घ्यायला गेला. बोरंवाल्याने त्याला बोरं कमी दिली. चिंटूने विचारलं,
“काका, मला बोरं कमी का दिली?” बोरंवाला लबाड होता. तो म्हणाला,
“तुला न्यायला जड होऊ नये म्हणून.” चिंटूने बोरंवाल्या काकांच्या हातावर पैसे ठेवले आणि तो पटकन वळला. बोरंवाल्या काकांनी पैसे मोजले.
“चिंटू, तू पैसे कमी का दिलेस?” त्यांनी चिंटूला विचारलं.
“तुम्हाला पैसे मोजायचा त्रास होऊ नये म्हणून.” चिंटू म्हणाला आणि पटकन पळाला.

व्याकरण नियम समजून घेऊन त्या शब्दांचा वाक्यात उपयोग करणे.
नियम:
ती चप्पल – त्या चपला, ती मान – त्या माना, ती चूक – त्या चुका, ती तलवार – त्या तलवारी, ती गाय – गाई, ती गंमत – त्या गमती
अकारान्त स्त्रीलिंगी नामाचं अनेकवचन आ – कारान्त किंवा इ – कारान्त होतं.

वाचन, लेखन.


जानेवारी २०२०

२६ जानेवारी 
कौरव – पांडव गोष्ट सांगणे. गोष्टीबद्दल मुलांनीच, मुलांना प्रश्न विचारुन पूर्ण वाक्यात उत्तरं देणे.
मी आणि मला वापरण्याचे नियम मोठ्या मुलांनी लहान मुलांना सांगणे.
प्रजासत्ताक दिनांबद्दल माहिती. स्वातंत्र्यदिन आणि प्रजासत्ताकदिन यामधील फरक. घटना, राज्यघटना, संविधान, कवायत अशा शब्दांचे अर्थ.
गवताचं पातं कविता म्हणून दाखविणे.
लेखन, वाचन.

१९ जानेवारी 
तान्हाजीची गोष्ट सांगणे. त्यातील शब्दांचा अर्थ. जसं तोफ, किल्ला, किल्लेदार.
शिवाजी… होता. त्या…एक… होता.
किल्ला…
तान्हाजी… होता.
त्या… केले.
यातील गाळलेल्या जागा भरणे.
शिवाजी राजा होता. त्याचा एक किल्ला होता. किल्ला कोढांणा. तान्हाजी मावळा होता. त्यांने युद्ध केले.
दाखवलेल्या वस्तूंचे लिंग सांगणे. एकवचन, अनेकवचन सांगून वाक्यात उपयोग. जसं,
केळं, पुस्तक, दार – केळी, पुस्तकं, दारं. नपुंसकलिंगी.
नियम – अकारान्त नपुंसकलिंगी शब्दाचं अनेकवचन एकारान्त होतं.
लेखन, वाचन.

१२ जानेवारी 
तानाजीची गोष्ट.
गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं ही कविता म्हणून दाखविणे. कवितेतील शब्दांचा अर्थ सांगणे.
प्रत्येकाने कौरव – पांडवाची गोष्ट सांगणे.
वाचन, लेखन.

५ जानेवारी 
एक जंगल होते. जंगलात नदी होती. नदीत नेहमी भरपूर पाणी असायचे. एक हत्ती त्या नदीत आंघोळ करायला जायचा… या गोष्टीतील स्त्रीलिंगी, पुल्लिंगी, नपुंसकलिंगी शब्द सांगणे. त्यांचं अनेकवचन सांगणे. वाक्यात उपयोग करणे.
कौरव आणि पांडव, गुरुभक्त एकलव्य या गोष्टी. रामायण, महाभारत काय आहे याबद्दल थोडीशी माहिती. गोष्टींवरील प्रश्नांची पूर्ण वाक्यात उत्तरं देणे.
लेखन.


डिसेंबर २०१९

२९ डिसेंबर 
आई, बाबा, उशीर, काम, भावंडं या शब्दांवरुन गोष्ट तयार करुन दोन गटांनी प्रवेश सादर करणे.
प्रत्येकाने मुकाभिनय करणे. इतरांनी त्याचं वाक्यात रुपांतर करणे.
कविता वाचन – गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं…
चुलत, मावस, आत्ये भावंडं, मावशी, मामा, आजी, आत्या, काका नाती.

१५ डिसेंबर 
१ ते ५० आकडे म्हणणे, लिहिणे
गोष्ट वाचन – विचारलेल्या प्रश्नांना पूर्ण वाक्यात उत्तर देणे.
चालणे, चढणे, खोडणे, निवडणे, ठेवणे, धुणे, विसरणे हे शब्द, अर्थ, वाक्यात उपयोग.
विचार करणे, घासणे, बघणे, मान डोलावणे, एकटक पाहणे, वाट बघणे, डोळे मिचकावणे, चढणे, खोडणे, निवडणे, ठेवणे, धुणे, विसरणे हे शब्द, अर्थ, वाक्यात उपयोग.
लेखन

७ डिसेंबर 
पोहणे, हसणे, गाणे, नाचणे, धावणे, पळणे या क्रियापदांचा वापर भविष्यकाळात “आम्ही” आणि “ती” चा उपयोग करुन तसंच त्यात ’विषय’ घालून. उदा. आम्ही त्याच्याकडून पुस्तक घेऊ.
गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं हे गाणं संगीतखुर्ची खेळत पाठ करणे. त्यातील शब्दांचा अर्थ.
I like you, love you अशासारख्या वाक्य आणि शब्दांमधला फरक.
ने, ला, च्या, वर, खाली इत्यादींचा गाळलेल्या जागेत वापर.

१ डिसेंबर 
नपुंसकलिंगी शब्द आणि त्यांचं एकवचन आणि सर्व शब्द वापरुन प्रवेश सादर करणं – ते झाड – ती झाडं, ते मूल – ती मुलं, ते पुस्तक – ती पुस्तकं
घड्याळ – सव्वा, साडे, पावणे शिकणं. उदा. सव्वा सहा, साडेसहा, पावणेसात…
इंग्रजी वाक्यांचं भाषांतर – उदा. – They are stupid, They are smart, They are tall, They are short…
टिपूची गोष्ट भाग ३ – ४ – विचारलेल्या प्रश्नांची पूर्ण वाक्यात उत्तरं.
वाचन, लेखन.


नोव्हेंबर २०१९

१७ नोव्हेंबर 
कागदावर लिहिलेले शब्द वाचणे. त्यावरुन प्रवेश सादर करणे. प्रत्येकाने कमीतकमी ५ वाक्य बोलणे.
एकाने कागद डोक्यावर धरुन इतरांनी शब्दाचा अर्थ हालचालींनी दाखवणे. शब्द ओळखणे.
टिपू गोष्टीतील काही भाग.

१० नोव्हेंबर
सायमन सेजच्या धर्तीवर प्रत्येकाने मराठीतून इतर मुलांना गोष्टी करायला लावणे. त्यातून शिकलेले शब्द – हृदय, नस, शीर, तळवा, तळपाय इत्यादी.
फळ्यावर लिहिलेली वाक्य वाचायचा प्रयत्न करणे.
अव्ययांचा वापर – ने, ला, च्या इत्यादीचा वाक्यातील मोकळ्या जागेत उपयोग करणे.
ती साबण चेहरा धुतला – तिने साबणाने चेहरा धुतला.
ती आई टॉवेल दिला – तिला आईने टॉवेल दिला.
ती डोकं आंघोळ केली – तिने डोक्यावरुन आंघोळ केली.
ती टॉवेल केस पुसले – तिने टॉवेलने केस पुसले.
ती केस सुकले – तिचे केस सुकले.
टिपूच्या गोष्टीतील काही भाग आणि शब्दांचा अर्थ. टिपूच्या गोष्टीतील वाक्याचा काळ सांगणे.
वाचन, लेखन.

३ नोव्हेंबर २०१९
हुशार ससा गोष्ट.
व्याकरण नियम – एकअक्षरी इकारान्त आणि उकारान्त शब्द दीर्घ असतात – मी, ही, ती, तू, पू इत्यादी.
स्त्रीलिंगी इकारान्त शब्दाचं अनेकवचन याकारान्त होतं – वाटी – वाट्या, वही – वह्या, नदी – नद्या इत्यादी.
मराठी कविता – गवताचं पातं वार्‍यावर डोलतं. या कवितेवर संगीत खुर्ची. कवितेतील सर्व शब्दांचा अर्थ. – पाखरु, पातं, फांद्या, आंबा इत्यादी.
वाचन, लेखन.


ऑक्टोबर २०१९

ऑक्टोबर २७

शुभ दिपावली, हार्दीक, शुभेच्छा इत्यादी शब्दांचा अर्थ.
घरुन शाळेपर्यत येताना दिसणार्‍या गोष्टी आणि घरात असणार्‍या गोष्टी सांगण्याची दोन गटात स्पर्धा. प्रत्येक गटाने कमीतकमी २० शब्द सांगणे. त्यातले शब्द वापरुन वाक्य.

मुलांनी सांगितलेले शब्द
घर ते शाळा – रस्ता, लोक, गाडी, घर, झाड, पाणी, दिवे, दगड, पक्षी, नदी, फुलं, गवत, पानं, भाज्या, ससा, किडे, मांजर, शाळा, पदपथ, हरिण
घरातील गोष्टी – दार, भितं, पंखा, खिडकी, दूरदर्शन, चित्र, मुलं, झाड, खाद्यपदार्थ, सोफा, फोन, घड्याळ, दिवे, खुर्ची, टेबल, पुस्तक, कपडे, उशी, मांजर, कुत्रा, पाणी, पेला, काच.

मोठा गट – प्रेम, राष्ट्र, सर्व, सार्‍या या शब्दांमधील रफारचा वापर का, केव्हा आणि कसा करायचा. मुलांनी एकमेकांना शब्द सांगायचे आणि त्यांनी ते लिहायचे. नंतर वाक्यातल्या मोकळ्या जागा भरुन वाक्य पूर्ण करायचं.
पंख्या… बसून मी दूरदर्शन… चित्र… होतो/होते
तयार होणारं वाक्य – पंख्याखाली बसून मी दूरदर्शन बघत चित्र काढत होते/होतो.

२० ऑक्टोबर
ष आणि श मधील फरक आणि उदाहरणं. शाळा, शहर, कष्ट, प्रश्न, स्पष्ट इत्यादी.
मुळाक्षर उजळणी.
लेखन.
वाचन.
वर्गातील प्रेमळ भूत गोष्ट.

५ ऑक्टोबर 
दोन गटात स्पर्धा. एकेक गटाने गोष्ट तयार करुन मुकाभिनयाने सादर करायची. इतरांनी पूर्ण वाक्यात वापर करुन काय चालू आहे ते सांगायचं.
I am hungry – मी भुकेलेला आहे/ मी भुकेलेली आहे. अशाच प्रकारे तहानलेली/तहानलेला.
I am hungry – मी भूक लागली असं चुकीचं भाषांतर मुलं करतात. भुकेलेला, तहानलेला ही उदाहरणं देऊन I want to eat याचाच अर्थ मला भूक लागली याचं स्पष्टीकरण.
तसंच I am right – मी बरोबर आहे हे चुकीचं/ माझं बरोबर आहे हे ’बरोबर’ भाषांतर याबद्दल चर्चा.
वाचन, लेखन.


सप्टेंबर २०१९

२९ सप्टेंबर 
सांगितलेले शब्द लिहून दाखविणे. उदा. कर्तव्य, राष्ट्र, मी जाते, ती जाते, तो जातो, तू जातेस, आम्ही जातो, ते जातात.
मराठी शब्दांचा इंग्रजी अर्थ सांगण्याची दोन गटात स्पर्धा. शब्द – दरी, बुंधा, अपघात, तुळतुळीत, फडफडीत, रान, माळा इत्यादी.
गोष्ट.

२२ सप्टेंबर 
झाड, रस्ता, दिवे, अपघात, शब्दांवरुन वाक्य/गोष्ट तयार करणे. वाचून दाखविणे.
मुळाक्षर उजळणी.
लपाछपी.

१५सप्टेंबर
शाळेतलं भूत गोष्ट.
थंड, गंध, मंद, आनंद, संथ हे शब्द न बघता लिहिणे.
कासवाच्या कवचाची गोष्ट आणि त्यातील शब्दांचा अर्थ.

८ सप्टेंबर
शब्दलेखन.
नजर या शब्दाचा वेगवेगळ्या वाक्यात वापर आणि बदलणारा अर्थ.
एकवचन, अनेकवचन आणि लिंग – ते पान, ती पानं, तो कागद, ते कागद, ती नजर, त्या नजरा, तो दगड, ते दगड, तो चमचा, ते चमचे.

शिकलेल्या गोष्टी, गाणी, कविता यांचा दुवाविद्यार्थ्यांसाठी